ԱՐԵՎԵԼԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ
INSTITUTE OF ORIENTAL STUDIES
Արամ Նահապետի Տեր-Ղևոնդյան
1928-1988 թթ․
| Մասնագիտություն | Պատմաբան |
| Պաշտոն | Արևելյան Աղբյուրագիտության բաժնի վարիչ |
| Գիտական աստիճան | պատմական գիտությունների դոկտոր |
Հետազոտությունների ոլորտները
| Հայաստանի վարչաքաղաքական և սոցիալական պատմությունը 7-11-րդ դարերում, Հայաստանի իրավական վիճակը 7-9-րդ դարերում, Արաբական ամիրությունները Հայաստանում, հայ միջնադարյան պատմիչներ (Ագաթանգեղոս, Ղևոնդ)՝ նրանց երկերի թարգմանությունները, արաբ միջնադարյան հեղինակներ Հայաստանի և հայերի մասին, արաբատառ վիմագիր արձանագրություններ, Հայկական և արաբական առասպելներն ու զրույցները արաբական աղբյուրներում, Մերձավոր Արևելքի քրիստոնյա համայնքներ, Հայ միջնադարյան մշակույթի գործիչներ, Աստվածաշնչի աշխարհաբար թարգմանություն։ |
Մասնագիտական գործունեություն
| 1954-1982 աշխատել է ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ինստիտուտում |
| 1982-1988 աշխատել է ՀՍՍՀ ԳԱ Արևելագիտության ինստիտուտում |
| 1958 թվականին պաշտպանել է թեկնածուական ատենախոսություն « Двинский эмират в Армении в 9-11 вв » թեմայով և ստացել պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտ․ աստիճան։ |
| 1973 թվականին պաշտպանել է դոկտորական ատենախոսություն «Հայաստանը և Արաբական խալիֆայությունը» թեմայով և ստացել պատմ․ գիտ․ դոկտորի գիտական աստիճան։ |
| 1980 թվականին ստացել է պրոֆեսորի կոչում։ |
| Հեղինակ է տաս մենագրության և շուրջ հարյուր հոդվածների։ |
| 1960-1980-ական թվականներին «Արաբական բանասիրության ներածություն», «Արաբական երկրների պատմություն», «Հայ-արաբական լեզվական կապեր», «Հայ-արաբական պատմամշակութային առնչություններ» առարկաներն է դասավանդել ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետում։ |
Պարգևատրումներ, մրցանակներ, դրամաշնորհներ
| 1986 թվականին՝ ընտրվել է Հռոմի «Տիբերինա» ակադեմիայի թղթակից անդամ |
Հրատարակած գրքերի ցանկ
| 1․ Արաբական ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում, Երևան, 1965, «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․», 310 էջ։ |
| 2․ Ագաթանգեղոսի արաբական նոր խմբագրությունը, Երևան, 1968, «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․», 158 էջ։ |
| 3․ The Arab Emirates in Bagratid Armenia, tr. By N. Garsoïan, Lisboa, 1976, Calouste Gulbenkian Foundation, 244 p. |
| 4․ Армения и Арабский халифат, Ереван, 1977, Издательство АН АрмюССР, 319 с. |
| 5․ Ագաթանգեղոս, Պատմություն Հայոց, Երևան, 1977, 191 էջ։ |
| 6․ Ղևոնդ, Պատմություն, Երևան, 1982, 180 էջ։ |
| 7․ Իբն ալ-Ասիր․ Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, 11, Արաբական աղբյուրներ, Բ, Երևան, 1981, «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․», 442 էջ։ |
| 8․ Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն (գրաբար և աշխարհաբար), Երևան, 1983, 550 էջ։ |
| 9․ Հայաստանը 6-8-րդ դարերում / Արաբական նվաճումներին նախորդող և տիրապետության հաստատման առաջին շրջանում/, Երևան, ՀՀ ԳԱԱ «Գիտություն» հրատարակչություն, 1996, 190 էջ։ |
| 10․ Հոդվածների ժողովածու, Կազմող՝ Վահան Տեր-Ղևոնդյան, Երևան, 2003, «Երևանի Պետական Համալսարանի հրատարակչություն», 697 էջ։ |
| 11․ Արաբ մատենագիրներ․ Թ-Ժ դարեր, Օտար աղբյուրները Հայաստանի և հայերի մասին, 16, Արաբական աղբյուրներ, Գ, Կազմող և խմբագիր, ծանոթագրությունների և ցանկերի հեղինակ՝ Վահան Տեր-Ղևոնդյան, Երևան, 2005, «Երևանի Պետական Համալսարանի հրատարակչություն», 703 էջ։ |
Հրատարակված հոդվածների ցանկ
| Դվինը Սալարյանների ժամանակ, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1956, 2, էջ 81-89։ |
| Դվին քաղաքի ժամանակագրությունը 9-11-րդ դարերում, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1957, 10, էջ 85-98։ |
| Գրախոս․ Կ․Ղաֆադարյան, Սանահնի վանքը և նրա արձանագրությունները, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1958, 4, էջ 97-98։ |
| Քուստ-ի Կապկոհ վարչական միավորի վերապրուկները խալիֆայության ժամանակ, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1958, 9, էջ 73-77։ |
| Двинский эмират в Армении в 9-11 вв., Автореферат диссертации кандидата исторических наук, Ленинград, 1958, 16с. |
| Cr. V.Minorsky, Studies in Caucasian History, Cambridge Oriental Studies, 6, London, 1953, Պատմաբանասիրական հանդես, 1959, 2-3, էջ 402։ |
| Bulletin arménologique I (1947-1948), II (1953), Beyrouth, Պատմաբանասիրական հանդես, 1959, 4, էջ 46-49։ |
| Մեռյալ ծովի ձեռագրերը, «Էջմիածին», 1959, Ժ, էջ 50-52։ |
| Գրախոս․ Հայագիտությունը Լոնդոնի համալսարանում, հայագիտական աշխատություններ օտար լեզուներով, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1959, 2-3, էջ 399-402։ |
| Գրախոս․ Մատենադարանի պարսկերեն վավերագրեր, Ա, Հրովարտակներ, պրակ 2, կազմեց Հ․ Փափազյան, Երևան, 1959, Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների, 1960, 3, էջ 97-102։ |
| Գրախոս․ Արտասահմանյան հրատարակություններ (Քրիստոնյա արաբական գրականության պատմություն, Կովկասի ժողովուրդներ և լեզուներ, Կիլիկիայի չարչարանքը), «Պատմաբանասիրական հանդես», 1960, 1, էջ 276-278։ |
| К вопросу о возникновении Двинского эмирата в Армении, «Сборник в честь академика И.А.Орбели», Ленинград, 1960, с.133-139. |
| Երեմիա Չելեպին որպես Մունաջջիմ Բաշիի աղբյուրներից մեկը, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1960, 7-8, էջ 143-151։ |
| Գրախոս․ Եվրոպական ժամանակակից հայագիտության մասին, Պատմաբանասիրական հանդես, 1960, 3, էջ 228-232։ |
| Арабские эмираты в Армении при Багратидах, «Краткие сообщения Института народов Азии», XLVII, Арабские страны, Москва, 1961, с.71-74. |
| Ագաթանգեղոսի նորահայտ արաբերեն համառոտումը, «Էջմիածին», 1961, Զ, էջ 27-32։ |
| Հայաստանի վարչական բաժանումները ըստ արաբ աշխարհագիրների, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1961, 5, էջ 63-72։ |
| Մունաջջիմ Բաշիի 11-12-րդ դարերի անանուն աղբյուրը Դվինի և Գանձակի Շադդադյանների մասին, «Բանբեր Մատենադարանի», 1962, 6, էջ 471-486։ |
| Դիտողություններ «ոստիկան» բառի մասին, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1962, 4, էջ 243-248։ |
| «Հայոց իշխանը» արաբական տիրապետության ժամանակաշրջանում, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1964, 2, էջ 121-134։ |
| Duin (Dvine) sous les Salarides, Revue des Études Arméniennes, 1964, I, p.233-242. |
| «Արա և Շամիրամ» առասպելի մի արձագանքը արաբ պատմիչ Մասուդու մոտ, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1965, 4, էջ 249-253։ |
| Chronologie de la ville de Dvin (Duin) aux 9e et 11e siècles, Revue des Études Arméniennes, 1965, II, p. 303-318. |
| Խմբ․ Արաբական աղբյուրները Հայաստանի և հարևան երկրների մասին, կազմեց Հ․ Նալբանդյան, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, 1965 (Հ․ Փափազյանի հետ համատեղ)։ |
| 10-րդ դարի արաբ մատենագիրները հայկական սովորույթների և երաժշտության մասին, «Տեղեկագիր հասարակական գիտությունների», 1965, 10, էջ 75-78։ |
| Le “Prince d’Arménie” a l’époque de la domination arabe, Revue des Études Arméniennes, 1966, III, p. 185-200. |
| Новая арабская редакция Истории Армении Агафангела, «Палестинский сборник», вып. 17, Ленинград, 1967, с. 125-130. |
| Ծանոթագր․ Լեո, Երկերի ժողովածու, հ․ 2, Երևան, «Հայաստան» հրատ․, 1967, էջ 716-762 (Հ․Բարթիկյանի հետ համատեղ)։ |
| Արաբական խալիֆայության Հյուսիսային փոխարքայությունը, «Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներ և ժողովուրդներ», 3, Արաբական երկրներ, Երևան, 1967, էջ 162-174։ |
| La survivance de la division administrative de K’ust-i Kapkoh sous le califat, «Revue des Études Arméniennes», 1968, V, p. 323-328. |
| Ագաթանգեղոսի Պատմության նորահայտ արաբական խմբագրությունը, «Մառը և հայագիտության հարցերը», Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ Հրատ․,1968, էջ 119-128։ |
| «Հայոց իշխան» տիտղոսի ծագումը և Հայոց տերությունը 7-րդ դարում, «Բանբեր Երևանի Համալսարանի», 1969, 1, էջ 241-247։ |
| Հայաստանի բնահարկը արաբական ժամանակաշրջանում, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1969, 2, էջ 52-60։ |
| Գրախոս․ Հայագիտական ուսումնասիրությունների հանդես (Ռըվյու դեզ Էտյուդ Արմենիեն), Փարիզ, 5, 1968, «Բանբեր Երևանի Համալսարանի», 1969, 2, էջ 255-257։ |
| Գրախոս․ Սալմասլյան Ա․, Հայկական մատենագիտություն (ֆրանս․), Երևան, 1969, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1970, 2, էջ 114-115։ |
| Զաքարիայի և Իվանեի արաբատառ արձանագրությունը Անբերդում, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1971, 1, էջ 185-187։ |
| Կարին-Թեոդուպոլիսը ավանդության և պատմության մեջ, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1971, 3, էջ 63-69։ |
| Գրախոս․ Սուրբ Գրիգորի Վարդապետությունը (անգլ․), թարգմ․ Ռ․Թոմսոն, Քեմբրիջ, Մասաչուսեց, 1970, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1971, 2, էջ 266-267։ |
| Գրախոս․ Նոր մենագրություն հայ-ասորական հարաբերությունների մասին, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1971, 4, էջ 115-117։ |
| Հայերի ծագման զրույցի արաբական տարբերակը, «Բանբեր Երևանի համալսարանի», 1971, 1, էջ 159-164։ |
| Մասիս լերան մասին արաբական զրոյցը, «Հայկազեան հայագիտական հանդէս», Բեյրութ, 1971, Բ, էջ 9-14։ |
| Սասունի 749-752 թվականների անհայտ ապստամբությունը Խալիֆայության դեմ, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1971, 3, էջ 196-202։ |
| Հայ-արաբական մատենագրական կապերը միջին դարերում, «Զարթոնք», «Ազդակ», «Արարատ», 1972, 8 հուլիս։ |
| Ագաթանգեղոսի արաբական խմբագրության նորահայտ ամբողջական բնագիրը, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1973, 1, 209-237։ |
| Գրախոս․ Ագաթանգեղոսի մի նոր բնագիր, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1973, 2, էջ 303-309։ |
| Армения и Арабский халифат, Автореферат диссертации доктора исторических наук, Ереван, 1973, 50 с. |
| Գրախոս․ Ագաթանգեղոսի հայերեն գրքի հին հունարեն տարբերակը (ֆրանս․), Լուվեն-լա-նեով, 1973, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1974, 2, էջ 278-280։ |
| Ֆարիկիի «Նփրկերտի պատմությունը» (12-րդ դար) Հյուսիսային Հայաստանի դեպքերի մասին, «Մերձավոր և Միջին Արևելքի երկրներ և ժողովուրդներ», Երևան, 6, Արաբական երկրներ, 1974, էջ 195-212։ |
| Հայ նախարարների հողատիրական իրավունքները 7-9-րդ դարերում ըստ Խալիֆայության պայմանագրերի, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1974, 4, էջ 20-34։ |
| Հայ ժողովրդի իրավական վիճակը Խալիֆայության տիրապետության ներքո, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1975, 4, էջ 74-88։ |
| Լր․ Արևելագիտական համամիութենական նստաշրջան, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1975, 3, էջ 250-252։ |
| Ագաթանգեղոսի խմբագրությունների հարցը ըստ Խորենացու տվյալների, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1975, 4, էջ 129-139։ |
| Les impôts en nature en Arménie à l'époque arabe, «Revue des Études Arméniennes», XI, Paris, 1975-1976, p.313-321. |
| 8-9-րդ դարերի մահմեդական իրավունքը՝վաղ միջնադարյան Հայաստանի ուսումնասիրման աղբյուր, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1976, 2, էջ 75-88։ |
| Ագաթանգեղոսի պատմության Անտոն Բոնուկկիի մշակումը և նրա արաբերեն համառոտ թարգմանությունը, «Էջմիածին», 1976, Ե, էջ 45-50։ |
| Հայ ժողովրդի պատմություն (8 հատորով), հ․3։Հայաստանը զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանում․9-րդ դարի կեսից մինչև 14-րդ դարի կեսերը։ Երևան, 1976։ Գլուխ 4․Արաբական ամիրայությունները Հայաստանում, էջ 58-70։ Գլուխ 6․ Տարոնի իշխանությունը, էջ 83-86։ Գլուխ 17․ Բագրատունյաց թագավորության պետական կարգը, էջ 266-278։ Գլուխ 28, 1, Հայաստանը սելջուկ աշխարհակալության ժամանակաշրջանում, էջ 469-471։ Գլուխ 28, 4, Անին Շադդադյանների տիրույթ, էջ 478-482։ Գլուխ 28, 5․ Խեդենեկյան Արծրունիները Վասպուրականում, էջ 482-483։ Գլուխ 28, 6․ Սասունի Թոռնիկյանները, էջ 483-487։ Գլուխ 28, 7․ Շահ Արմենների ամիրությունը Խլաթում, էջ 487-490։ Գլուխ 30, 2․ Հայերը Եգիպտոսում, էջ 516-523։ |
| Խմբ․ Հայ ժողովրդի պատմություն (8 հատորով), հ․3։ Հայաստանը զարգացած ֆեոդալիզմի դարաշրջանում․9-րդ դարի կեսից մինչև 14-րդ դարի կեսերը։ Երևան, 1976։ (Բ․Ն․Առաքելյանի, Լ․Հ․Բաբայանի և Ա․Շ․Մնացականյանի հետ համատեղ)։ |
| Ագաթանգեղոս, «Հայ մշակույթի նշանավոր գործիչները 5-18-րդ դարերում» գրքում, «Երևանի համալսարանի հրատ․», 1976, էջ 26-35։ |
| Սեբեոս, «Հայ մշակույթի նշանավոր գործիչները 5-18-րդ դարերում» գրքում, «Երևանի համալսարանի հրատ․», 1976, էջ 125-133։ |
| Ղևոնդ, «Հայ մշակույթի նշանավոր գործիչները 5-18-րդ դարերում» գրքում, «Երևանի համալսարանի հրատ․», 1976, էջ 145-149։ |
| Քրիստոնյա արաբները և հայերը միջնադարում, «Էջմիածին», Գ, 1977, էջ 34-39։ |
| Արմինիայի ոստիկանների ժամանակագրությունը, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1977, 1, էջ 117-128։ |
| Հայ և քրիստոնյա արաբական մատենագրական առնչությունների պատմությունից, «Էջմիածին», 1977, ԺԱ, էջ 57-63։ |
| Գրախոս․ Ագաթանգեղոս, Պատմություն Հայոց (անգլ․), Ալբանի, 1976, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1977, 4, էջ 240-242։ |
| Գրախոս․ Об очередных «размышлениях» З.М.Буниятова, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1978, 5, էջ 95-104 (Լ․Խաչիկյանի և Ա․ Ղանալանյանի համահեղինակությամբ)։ |
| Աղջիկ Տարոնի զրույցը 12-րդ դարի արաբական աղբյուրում, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1978, 3, էջ 265-286։ |
| Littérature arménienne et littérature arabe Chrétienne ancienne, «Bulletin d'arabe chrétien», v.II, N 1, Louvain, 1978, p.19-22. |
| Հաղբատի արաբերեն արձանագրությունը և Բագրատունի թագավորների տիտղոսները, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1979, 1, էջ 73-80։ |
| Թվականությամբ ժամանակագրությունը հայ պատմագրության մեջ, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1979, 1, էջ 34-44։ |
| Auteurs arméniens chrétiens, Bibliographie du dialogue islamo-chrétien. «Islamo-christiana», 6, Roma, 1980, p.279-287. |
| Первый этап образования арабской пограничной области (ас-Сугур), “Кавказ и Византия”, вып. 2, Ереван, 1980, с. 21-27. |
| Խմբ․ Ս․Վ․ Բոռնազյան, Հայաստանը և սելջուկները 11-12-րդ դդ․, Երևան, «ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․», 1980, 299 էջ։ |
| Գրախոս․Հ․Գ․ Մելքոնյան, Ադիաբենի պետությունը և Հայաստանը, Երևան, 1980, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1981, 5, էջ 114-117։ |
| Արաբական սահմանային ամրությունների գոտին (Սուղուր), «Պատմաբանասիրական հանդես», 1981, 2, էջ 134-149։ |
| Անձեռագործ դաստառակը արաբ պատմագրության էջերում, «Էջմիածին», 1981, Ա, էջ 37-43։ |
| Новонайденные арабские редакции “Истории Армении” Агафангела, “Письменные памятники Востока”, Москва, 1981, c. 105-109. |
| Агатангелос, “Видные деятели армянской культуры (V-XVIII вв.)”, Ереван, “Изд-во Ер. ГУ”, 1982, 476 с., 23-28 c. |
| Себеос, “Видные деятели армянской культуры (V-XVIII вв.)”, Ереван, “Изд-во Ер. ГУ”, 1982, 476 с., 99-102 c. |
| Гевонд, “Видные деятели армянской культуры (V-XVIII вв.)”, Ереван, “Изд-во Ер. ГУ”, 1982, 476 с., 111-116 c. |
| 703 թվականի ապստամբությունը Հայաստանում Խալիֆայության դեմ, 1982, «Պատմաբանասիրական հանդես», 3, էջ 33-45։ |
| Գրախոս․ Մաշտոցյան արարչության նոր մեկնություն, «Սովետական Հայաստան», 1983, 22 մարտի, էջ 3։ |
| Գրախոս. Ղևոնդի Պատմությունն անգլերեն, «Էջմիածին», Դ, 1983, էջ 55-57։ |
| Վահրամ Պահլավունին Ֆաթիմյան խալիֆայության վեզիր, «Արևելագիտության հարցեր», 1-2 (1983), էջ 109-120։ |
| Գրախոս. Թեոփանես Խոստովանող, թարգմ․ Հ․ Բարթիկյանի, Երևան, 1983, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1984, 3, էջ 215-218+ |
| Հայ ժողովրդի պատմություն (8 հատորով), հ․ 2, Երևան, 1984, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, 687 էջ, Գլուխ 14, Հայաստանի քաղաքական ինքնուրույնությունը 7-րդ դարի 30-90-ական թվականներին, էջ 305-325, Գլուխ 15, Հայ ժողովրդի պայքարը Խալիֆայության դեմ, էջ 325-361, Գլուխ 16, Հայաստանի վարչատնտեսական և իրավական վիճակը 8-րդ դ․ - 9-րդ դ․ առաջին կես, էջ 362-389 |
| Խմբ․ Հայ ժողովրդի պատմություն (8 հատորով), հ․2, Երևան, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, 687 էջ․ (Ս․Տ․ Երեմյանի, Բ․Ն․ Առաքելյանի, Ս․Ս․Արևշատյանի, Հ․Մ․Բարթիկյանի և Է․Լ․Դանիելյանի հետ համատեղ)։ |
| Observations sur la situation politique et économique de l’Arménie aux VII-IX siècles, «Revue des Études Arméniennes», XVIII, Paris, 1984, p. 197-213. |
| Արևելքի երկրները 5-18-րդ դդ․ հայ պատմագրության էջերում, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1985, 4, էջ 55-65։ |
| Գրախոս․ «Բժշկարան ձիոյ» երկի նորահայտ արաբերեն թարգմանությունը, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1985, 11, էջ 63-68 (Բ․ Չուգասզյանի համահեղինակությամբ)։ |
| Մուշեղի վեպը արաբ պատմագրության մեջ, «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1986, 6, էջ 52-58։ |
| “L’Arménie et la conquête arabe dans Les familles feodales d’Armenie et leurs possessions héréditaires”, D.Kouyoumjian ed., «Études arméniennes in Memoriam Haïg Berberian», Coïmbra, 1986, p. 89-104. |
| Մահմեդական ամիրությունների բացասական դերը միջնադարյան Հայաստանի ճակատագրում, «Արևելագիտության հարցեր, Գիտական աշխատությունների միջբուհական ժողովածու», 3-4, Երևան, 1987, էջ 130-149։ |
| Գրախոս․ R.H.Kévorkian, J-P.Mahé ed., Le livre arménien a travers les âges, Marseille, 1985, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1987, 1, էջ 219-221։ |
| Արաբական աղբյուրների ուսումնասիրությունը և օգտագործումը հայագիտության մեջ, «Արևելյան աղբյուրագիտություն», 1, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, Երևան, 1988, էջ 8-34։ |
| Խալիֆա իբն Խայյաթը որպես Հայաստանի և Խալիֆայության Է-Թ դդ․ պատմության աղբյուր, «Արևելյան աղբյուրագիտություն», 1, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, Երևան, 1988, էջ 134-150։ |
| Արաբագետ աղբյուրագետ Հակոբ Նալբանդյան, «Արևելյան աղբյուրագիտություն», 1, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, Երևան, 1988, էջ 288-294։ |
| Արևելագետ Մարիուս Կանար, «Արևելյան աղբյուրագիտություն», 1, ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ․, Երևան, 1988, էջ 300-310։ |
| Սեբեոսի երկը որպես 7-րդ դարի Մերձավոր Արևելքի պատմության աղբյուր, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1988, էջ 121-131։ |
| L’Arménie et les Arabes, R.H.Kévorkian: J.-P. Mahé (edd.), «Arménie 3000 ans d’histoire», Marseille, 1988, p. 133-147. |
| Գրախոս․ J.R. Russel. Yovhannēs T’lkuranc’I and the Medieval Armenian Lyric Tradition (University of Pennsylvania, Armenian Texts and Studies, 7), Atlanta, 1987, «Պատմաբանասիրական հանդես», 1989, 4, p. 227-229. |
| Notes sur le Šakē-Kambečan (XIV s.), «Revue des Études Arméniennes», 21 (1988-1989), p. 321-331. |
| Развитие ремесел и торговых связей Армении со странами Халифата при Багратидах, “Проблемы современной арабистики”, том II, Проблемы истории и филологии, Ереван, 1990, c. 113-118. |
| Աստուածաշունչ, արեւելահայերէն նոր թարգմանութիւն, ս․Էջմիածին, 1994, «Թագաւորութիւններ Ա, Բ, Գ, Դ» և «Ա Մնացորդաց, Բ Մնացորդաց», էջ 319-548։ |
| Հայոց պատմություն, հ․ II, Գիրք Ա, Երևան, 2018, «Զանգակ» հրատ․, 701 էջ, Գլուխ 10, Հայաստանը VII դ․ 40-90-ական թթ․ (Վ․Տեր-Ղևոնդյանի և Է․Դանիելյանի համահեղինակությամբ), էջ 274-294, Գլուխ 11, Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարն Արաբական տիրապետության դեմ դարում (Վ․Տեր-Ղևոնդյանի համահեղինակությամբ), էջ 295-331, Գլուխ 12, Հայաստանն անկախ պետականության վերականգնման նախաշեմին (Վ․Տեր-Ղևոնդյանի համահեղինակությամբ), էջ 332-354, Գլուխ 14, 3, Հայաստանի վարչաիրավական վիճակը 640-850-ական թթ․,(Վ․Տեր-Ղևոնդյանի համահեղինակությամբ), էջ 414-424։ |
| Առևտուրը և տնտեսական բարգավաճումը յոթերորդ դարի Հայաստանում, «Բանբեր Մատենադարանի», 30, 2020, էջ 154-166։ |
